Arpa ve Buğdayda Azotlu Gübreleme: Uzmanlardan Çiftçiye Detaylı Rehber
Karaman İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, çiftçilere yönelik önemli bir bilgilendirme yaparak arpa ve buğdayda azotlu gübrelemenin doğru yöntemlerini açıkladı. Yapılan açıklamada, özellikle üre gübresinin kullanımı ve zamanlaması konusunda dikkat edilmesi gereken hususlar vurgulandı.
Sulanan buğdaylarda makarnalık çeşitler için dekara 800-1.000 kg ürün ve %13 üzeri protein oranı hedefleniyorsa, toplamda 16 kg saf azot verilmesi gerektiği belirtildi. Ekmeklik çeşitler için bu miktar 14 kg saf azot olarak ifade edilirken, kıraç buğdaylarda ise yağış durumuna göre dekara 10-12 kg saf azot önerildi. Bu gübrelemenin sadece dane verimi değil, aynı zamanda hayvanlar için önemli bir kaba yem kaynağı olan sap-saman ürününü de artıracağı vurgulandı.
Üre Gübresinin Özellikleri ve Kullanım Zamanı
Üre gübresinin %46 oranında yapay organik azot içerdiği ve bitki kökleri tarafından doğrudan alınamadığı, ancak yapraklar aracılığıyla alınabildiği belirtildi. Toprak ve iklim koşullarının uygun olması ve toprakta üreaz enzimine sahip bakterilerin bulunması durumunda, üre azotu 1-2 hafta içinde köklerce alınabilen amonyum ve nitrat azotlarına dönüşebiliyor. Üre gübresinin, bitkinin azot ihtiyacının az olduğu kardeşlenme döneminde verilmesi gerektiği, AN-33, AS-21 veya CAN-26 gibi gübrelerin ise bitkinin azot ihtiyacının fazla olduğu sapa kalkma döneminde kullanılması önerildi. Daha ileri dönemlerde ise yağmurlama sulama ile sıvı AN-18 veya UAN-32 gibi gübrelerin verilebileceği ifade edildi.
Yanlış Gübreleme ve Kayıplar
Ön dönemde (kardeşlenme) AN-33, AS-21, CAN-26, sıvı AN-18 veya sıvı UAN-32 gibi gübrelerin verilmemesi gerektiği, arka dönemde (sapa kalkma ile başak çıkarma arası) ise üre gübresinin verilmesinin fayda sağlamayacağı belirtildi. Bu gübrelerin birbirleriyle karıştırılarak veya yanlış dönemlerde verilmesinin verimliliği düşüreceği vurgulandı. Toprakların organik madde (humus) oranının düşük olması nedeniyle inorganik azot miktarının yetersiz kaldığına dikkat çekilerek, tatminkar bir ürün ve kalite için tam bir azotlu gübreleme yapılması gerektiği ifade edildi. Sadece yapraktan uygulanan gübrelerin bitkiyi doyurmaya yetmeyeceği, dekara en fazla yarım kg saf azotun yaprak gübresi ile alınabildiği, bu nedenle tabana ve üste yeterli miktarda gübreleme yapılmadığı takdirde verimin düşeceği ve protein oranının azalacağı belirtildi.
Gübre Maliyetleri ve Alternatif Çözümler
Gübre maliyetlerinin yüksekliğinin, kimyasal gübre hammaddesi ve azotlu gübre için gerekli doğalgazda dışa bağımlılıktan kaynaklandığına işaret edildi. Bu durumun, toprakların organik madde oranını %3’ün üzerine çıkararak kimyasal gübre kullanımını %30-40 oranında azaltma gerekliliğini ortaya koyduğu belirtildi.
Doğru Üre Gübresi Uygulaması
Arpa ve buğdaylarda kardeşlenmenin görülmesiyle birlikte, sulanan arazilere dekara 15-18 kg, kıraç arazilere ise 13-15 kg üre gübresi atılması gerektiği ifade edildi. Gübrenin bir yağmur veya kar öncesinde veya sonrasında atılmasının önemine değinildi. Yağışsız havalarda atılan ürenin, kireçli topraklarda yüzeyde bekleyerek azotun %30-40’ının amonyak gazı halinde havaya uçabileceği, ancak yağış suları ile 1 günde eriyip 5 cm derine inmesi durumunda hiçbir kayıp olmayacağı belirtildi. Kireçsiz topraklarda ise amonyum karbonat bileşiği oluşmayacağı için azot kaybının yaşanmayacağı ifade edildi. Tarla çamurlu iken gübre atılmaması, kardeşlenme başladıktan sonra ise don durumunda tarlaya girilerek toprağın bozulmasının ve bitkilerin ezilmesinin önlenmesi gerektiği vurgulandı. Kardeşlenme başlamadan erken üre atmanın fayda sağlamayacağı, masrafı artırıp kârı azaltacağı ve sera gazı emisyonunu artıracağı belirtildi. Soğuk iklimlerde bile kardeşlenme görüldüğünde ürenin mutlaka yağış öncesi veya sonrası atılması gerektiği, böylece ürenin eriyip toprak içine girdikten sonra yavaş yavaş amonyum ve nitrat azotuna çevrilerek sapa kalkma döneminde %100 fayda sağlayacağı ifade edildi. Ayrıca, yabancı ot ilacı ile birlikte dekara 300 g üre ve 100 g çinko sülfatının püskürtülebileceği belirtildi. Sapa kalkma döneminde ise AN-33, AS-21, CAN-26 veya sıvı gübreler kullanılarak azotlu beslemenin tamamlanması önerildi. T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, çiftçilere sağlıklı ve bereketli yıllar dilendi.